ابتدا به تعریف سند می پردازیم.

از نظر حقوقی سند نوشته ای است که در مقام دعوی قابل استناد باشد و به زبان ساده تر سند نوشته ای است که هم شخص خواهان و هم شخص خوانده برای اثبات ادعای خود در محکمه استفاده میکنند.

سند به دو قسم تقسیم میشود:

۱- سند رسمی

۲-سند عادی

مقصود از سند رسمی آن است که یا توسط مامورین رسمی و در حدود صلاحیت آنان و مطابق قانون تنظیم شوند مانند اسنادی که توسط مامورین اداره ثبت اسناد و املاک تنظیم میشود یا توسط دفاتر اسناد رسمی. بنابراین برای اینکه سندی را سند رسمی تلقی نماییم ۳ شرط لازم میباشد:

۱-  سند توسط مامورین رسمی تنظیم شود.

۲- مامور دارای صلاحیت تنظیم باشد.

۳- سند با رعایت موازین و مقررات قانونی تنظیم شده باشد.

نوشته ای که فاقد این ۳ شرط باشد اگر دارای مهر یا امضای طرف تنظیم کننده باشد سند عادی محسوب میشود. همچنین هر گونه نوشته ای که افراد برای انجام امور بین خودشان تنظیم میکنند سند عادی محسوب میشود.

مزایای اسناد رسمی :

۱- اسناد رسمی بین طرفین تنظیم کننده و جانشین قانونی آنها مثل ورثه معتبر میباشد.

۲- تاریخ سند رسمی نه تنها نسبت به طرفین معامله بلکه نسبت به سایر اشخاص نیز اعتبار دارد. 

به طور مثال علی و رضا ملکی را با سند رسمی تنظیم میکنند سپس علی به عنوان فروشنده ملک همان ملک را با سند عادی و با تاریخ مقدم یا موخر با حسن معامله میکند...اینجا تاریخ سند رسمی نسبت به حسن که شخص ثالث میباشد معتبر میباشد و نمیتوان به دلیل اینکه سند عادی تنظیم گردیده ملک را از ملکیت رضا خارج کرد.

۲- در مقابل اسناد رسمی انکار و تردید مسموع نیست فقط میتوان ادعای جعل نمود. این مورد را نیز با درج مثالی روشن میکنیم. اگر علی با تنظیم سند رسمی در دفتر خانه از رضا وجهی را مطالبه نماید علی نمیتواند بگوید من چنین سندی را امضا نکرده ام فقط میتواند ادعای جعل نماید و اثبات موضوع جعل نیز بر عهده خودش میباشد.

حال چگونه اسناد عادی اعتبار اسناد رسمی را پیدا میکنند:

۱- شخصی که سند عادی علیه او اقامه گردیده صدور آن را از جانب خود تایید کند.

۲- در دادگاه ثابت شود که سند عادی که مورد انکار قرار گرفته از سوی شخص منکر قبلا به امضاء و مهر رسیده است.

نتیجه میگیریم کلاْ مفاد اسناد رسمی هنگامی اعتبار دارند که مخالف قوانین مملکتی نباشند.مثلا شخصی با تنظیم سندی متعهد به تحویل مواد مخدر شده باشد .اینگونه اسناد باطل میباشد.

امیدوارم این مطلب مورد توجه دوستان عزیز قرار گرفته باشد.